użytkowanie lasu / Rozpierzchlonaczyniowe 

Drewno gatunków rozpierzchło-naczyniowych Kl, Tp, Brz, Ol, Bk, GB, Lp

 

BUK

Drewno charakterystyczne pod względem wyglądu zewnętrznego i dlatego można go łatwo odróżnić gołym okiem. Bardzo liczne promienie drzewne, rozłożone regularnie po całym przekroju podłużnym, jak tzw. lusterka (soczewki), bardzo błyszczące.

Nie są widoczne (lub bardzo niewyraźne) słoje roczne oraz granica drewna wczesnego i późnego.

Należy do rodzajów twardych; wytrzymałość Bk zwłaszcza na złamanie jest bardzo mała. Drewno cienkowłókniste, daje się łatwo obrabiać, bardzo łatwo łupliwe. Drewno o wysokiej wartości opałowej. Duża i bardzo nierównomierna kurczliwość jest przyczyną wyjątkowej skłonności do pęknięć. Dobrze się barwi, poleruje, lakieruje, dobrze nasycalne (z wyjątkiem twardzieli fałszywej i mrozowej). Słabe właściwości ostrzegawcze. Drewno składowane w okresie letnim (wilgotnym) łatwo ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby.

Drewno Bk jest cenionym surowcem na okleiny i na sklejkę. Znaczną ilość Bk przerabia się w tartakach i fryzarniach z przeznaczeniem na meble i parkiety. Jest podstawowym surowcem do produkcji kolb karabinowych, wyrabia się z niego drobny sprzęt domowy, szczególnie kuchenny. Przemysł zabawkarski zużywa dużo drewna Bk. Węgiel drzewny wyprodukowany z Bk uważany jest za najlepszy.

 

Drewno Bk jest żółtawo-białe, o słojach dość wyraźnych i bardzo dobrze widocznych promieniach rdzeniowych, które na przekroju stycznym mają kształt soczewek.

 

Kora cienka, gładka, barwy jasnozielonej z białymi plamkami.

 

 

GRAB

Drewno ciężkie, bardzo twarde, bardzo trudno łupliwe, trudno zapalne. Kurczliwość duża. W suszeniu trudne, skłonne do pęknięć. Przy zmianie wilgotności i temperatury otoczenia silnie kurczy się lub pęcznieje („pracuje”). Drewno trudne w obróbce. Dobrze się barwi, poleruje. Nasycalność słaba. Odporne na działanie kwasów i zasad. Drewno świeże jest bardzo mało trwałe, podczas składowania łatwo ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby. Trwałość naturalna w konstrukcjach jest średnia. Duża i wyraźna falistość słojów rocznych. Drewno barwy białej z odcieniem brunatno-żółtym, warstwa drewna wczesnego mało się różni od drewna późnego. Promienie duże.

Cechy drewna wykluczają stosowanie go w budownictwie i przemyśle stolarskim. Zastosowanie: kliny do ścinki drzew, opał.

Zastosowanie:

  • Surowiec tartaczny, drewno do suchej destylacji i na opał.
  • Do produkcji przedmiotów struganych, frezowanych i toczonych.

Grab jest gatunkiem beztwardzielowym, o drewnie jednolicie białym z szarym odcieniem (niekiedy powstaje fałszywa twardziel). Słoje roczne faliste, słabo widoczne; promienie liczne i dobrze widoczne na wszystkich przekrojach.

Kora cienka, gładka, barwy szaro-popielatej; silnie przylega do drewna. Na starej korze widoczne są liczne drobne i bardzo płytkie spękania.

 

BRZOZA

U nas występuje brzoza brodawkowata i omszona. Oba gatunki dają drewno identyczne. W lasach można wyróżnić drzewa Brz brodawkowatej:

  • O korze bardzo jasnej, prawie białej, z krótkimi przetchlinkami, w dolnej części ciemne, silnie spękanej
  • O korze szarobiałej, z bardzo długimi przetchlinkami, często sięgającymi połowy obwodu; silnie spękana kora w dolnej części prawie się nie wytwarza

Drewno średnio ciężkie, średnio twarde, trudno łupliwe, łatwo zapalne. Kurczliwość średnia; prawie nie paczy się i nie pęka. Cechę tę wykorzystują myśliwi używając ukośnie ciętych płatów Brz do osadzania trofeów myśliwskich.

Ze zmianą wilgotności i temperatury otoczenia szybko następują zmiany wymiarów (drewno silnie „pracuje”). Suszy się dość dobrze. Łatwe w obróbce. Dobrze się barwi, poleruje, łatwo nasycalne. Odporne na kwasy. Niekorowane drewno okrągłe łatwo ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby.

Drewno posiada mało cech charakterystycznych przy rozpoznawaniu. Najbardziej charakterystyczne są „plamy rdzeniowe” barwy ciemnobrązowej, w pobliżu rdzenia, nie dochodzą do bielu.

 

Użyteczność drewna Brz jest duża. Nie nadaje się Brz do celów budowlanych z powodu małej trwałości. Stanowi doskonały materiał stolarski do wyrobu mebli oraz rzeczy codziennego użytku. Stosowana w rzeźbiarstwie, w przemyśle sklejkowym, celulozowo-papierniczy, płytowy. Pozyskuje się sok brzozowy do picia.

Drewno Brz było używane do wyrobu kołków, podeszw do obuwia, obcasów, pantofli, łożysk do tańszej broni myśliwskiej itp.

 

Drewno Brz jest beztwardzielowe (niekiedy fałszywa twardziel), białe z żółtawym lub czerwonawym odcieniem. Słoje słabo widoczne. W drewnie występują plamki rdzeniowe w postaci punktów lub kresek widocznych na wszystkich przekrojach.

 

Kora w górnych partiach pnia gładka, kredowobiałą, z wyraźnymi przetchlinkami, złuszcza się obwodowo cienkimi pasmami.

W dolnych partiach pnia, szczególnie u drzew starszych, kora gruba, szaroczarna

i głęboko spękana.

  

TOPOLA

Podstawową naszą topolą leśną jest osika; ma ona drewno bardzo lekkie, miękkie i łatwo zapalne. Osika pali się równo i wolno (dlatego nadaje się na zapałki). Kurczliwość mała. Suszy się łatwo i wykazuje małą skłonność do pęknięć i paczenia. Obróbka łatwa.

Gnie się dobrze (po uprzednim parzeniu). Dobrze się klei, dobrze barwi, źle się poleruje. Jest mało odporna na działanie zasad, dość odporna na działanie kwasów.

Wilgotne drewno składowane w korze łatwo ulega rozkładowi przez grzyby.

Osika nadaje się znakomicie na wyrób zapałek. Używana była na wyroby plecione (kapelusze damskie). Daje doskonały materiał na wyrób celulozy i masy drzewnej.

Mała wartość opałowa.

U nas występują jeszcze topole: czarna, biała (białodrzew), szara (sokora, nadwiślańska). Mają one drewno nieco cięższe i twardsze niż osika.

 

Drewno topoli (oprócz osiki) ma biel żółto lub różowo-biały i twardziel jasnobrunatna z odcieniem czerwonawym lub zielonawym. Słoje szerokie, dość dobrze widoczne.

Drewno wydziela gorzkawą woń garbników.

 

Stara kora gruba, gładko spękana, barwy szarej do ciemnoszarej.

Osika jest gatunkiem beztwardzielowym o drewnie białym, lekko zielonym, ze słabo widocznymi słojami.

 

OLSZA

Występują trzy gatunki olszy: czarna (ma duże znaczenie gospodarcze), szara (ma podrzędne znaczenie) i zielona (nie ma znaczenia przemysłowego).

Drewno olszy czarnej i szarej jest bardzo podobne. Wytwarzają drewno lekkie, miękkie, bardzo łatwo łupliwe, dość kruche, łatwo zapalne, na powietrzu nietrwałe, w wodzie wykazuje bardzo dużą trwałość.  Kurczliwość średnia. W suszeniu łatwe.

Olsza czarna nie wykazuje skłonności do pęknięć, a olsza szara dość silnie pęka przy suszeniu.

Drewno łatwe w obróbce. Klei się dobrze, bardzo dobrze barwi i poleruje.

Nasycalność dobra. Na wolnym powietrzu drewno olszy jest nietrwałe; składowane w korze łatwo ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby.

Podobnie jak brzoza, drewno olszy posiada bardzo liczne plamki rdzeniowe. Barwa olszy czarnej jest pomarańczowa, która w miarę przesychania zmienia się w ciemniejszą czerwono-brązową.

Zastosowanie:

·        Tarcicę, sklejkę i płyty, budownictwo wodne.

·        Chętnie była używana na wsiach do budowy potoków, które wykonane nawet z drewna ze zgnilizną twardą wykazuje bardzo dużą trwałość.

·        Do produkcji ołówków, opakowań jednorazowego użytku, węgla drzewnego, sklejki.

 

Olsza jest gatunkiem beztwardzielowym. Drewno po ścięciu białe, później przybiera barwę żółto-czerwonawą. Słoje słabo faliste.

W drewnie bardzo często występują plamki rdzeniowe widoczne na wszystkich przekrojach.

Kora ciemna, czekoladowo-brązowa, u starych drzew dość gruba, płytko spękana.

  

LIPA

Drewno najbardziej lekkie i miękkie, i najmniej wytrzymałe. Łatwo zapalne, szczególnie w stanie suchym. Suszy się dość łatwo, wykazuje małą skłonność do pęknięć i paczenia się. Wymiary wysuszonego drewna mało zmieniają się przy zmianie temperatury i wilgotności otoczenia (mało „pracuje”). Obróbka łatwa. Gnie się dobrze lipa drobnolistna, a lipa szerokolistna gnie się trudno. Klei się dobrze, barwi i nasyca się bardzo dobrze.

Źle się poleruje. Dość mało odporna na działanie kwasów, nieodporna na zasady.

Trwałość naturalna mała.

 

Zastosowanie:

·        Drewno nie nadaje się zupełnie do celów budowlanych.

·        Jako mało trwałe; mało wytrzymałe, stanowi dobry materiał stolarski (do wyrobu mebli), jako podkład pod okleinę oraz rzeźbiarkę.

·        Drewno bez wad może być dobrym surowcem na zapałki.

·        Używane na rozmaite małe wyroby np. pudełka, klepki do beczek, do wyrobu instrumentów muzycznych, zwłaszcza dętych jak: flety, klarnety i piszczałki do organów.

·        Doskonały materiał do wyrobu wełny drzewnej.

·        Bardzo ceniony do wyrobu celulozy.

·        Daje doskonałej jakości węgiel drzewny, który tym się różni od innych gatunków, że jest bardzo drobnoziarnisty, jednolity i bardzo mocny; nadaje się do rusztowania. Oprócz tego lipowy węgiel drzewny bywa używany jako surowiec przy wyrobie prochu strzeleckiego, oraz do gładzenia (polerowania) metali (zwłaszcza szlachetnych).

·        Jako drewno opałowe jest słabej jakości.

 

Lipa jest gatunkiem o twardzieli nie zabarwionej. Drewno białe, lekko różowe, o słabym jedwabistym połysku.

 

Kora ciemnoszara z lekko zielonym odcieniem.

  

JAWOR

Drewno średnio ciężkie, twarde, trudno łupliwe, łatwo zapalne. Kurczliwość średnia.

Skłonne do paczenia i pęknięć. Drewno wysuszone jest wrażliwe na zmiany wilgotności

i temperatury powietrza („pracuje”). Łatwe w obróbce. Gnie się dobrze. Klei się źle.

Barwi i poleruje się bardzo dobrze. Daje się nasycać. Niekorowane drewno okrągłe łatwo ulega zaparzeniu. Trwałość naturalna średnia.

 

Drewno beztwardzielowe, białe z żółto-różowym odcieniem i jedwabistym połyskiem.

Słoje wyraźne, promienie wąskie i dobrze widoczne.

 

Kora cienka, zielonkawo-szara z jaśniejszymi plamkami, u młodych drzew gładka, później słabo i nieregularnie spękana; złuszcza się cienkimi płatami.

Drewno średnio ciężkie, twarde, trudno łupliwe, wrażliwe na zmiany wilgotności otoczenia.

Zastosowanie:

  • Dostarcza cennego surowca okleinowego i tartacznego.
  • Używane do produkcji mebli, instrumentów muzycznych, deszczułek posadzkowych  i wyrobów galanteryjnych.

 

ELEMENTY

KLON posp.

TOPOLA

BRZOZA

OLSZA

BUK

GRAB

LIPA

Drewno (barwa)

białe, jasnoróżowe, fałszywa twardziel czasami

zbliżona bo białej

żółta,

beztwardzielowe, fałszywa twardziel czasami

zbliżona do czerwonej,

beztwardzielowe, fałszywa twardziel czasami

zbliżona do białej,

beztwardzielowe lub z twardzielą niezabarwioną, fałszywa twardziel brunatna

zbliżona do białej, beztwardzielowy,

 

białe z odcieniem różowym, aksamitne, twardziel nie zabarwiona

Słoje roczne

widoczne lecz słabo odgraniczone

Tp czarna

szerokie, dobrze widoczne

Osika

słabo widoczne, lepiej po zwilżeniu

słabo widoczne

słabo widoczne

wyraźne

słabo widoczne, faliste

dość dobrze widoczne, granica między drwenem wczesnym a późnym w ramach jednego słoja jest łagodna

Promienie rdzeniowe

wąskie, jasnego zabarwienia, dobrze widoczne

Tp czarna

na przekroju promieniowym

widoczne, wąskie pasma,  ciemniejsze od tła

Osika

na promieniowym przełupir lub drewnie wyszlifowanym

widoczne na wyszlifowanym przekroju promieniowym jako liczne, drobne,ciemniejsze od drewna plamki

na przekroju:

poprzecznym-słabo widoczne, promieniowym-dość szerokie taśmy barwy jak tło,

stycznym-dość długie, ostro zakończone pasma (do 15mm)

Słabo wyróżniają się barwą od tła

bardzo dobrze widoczne na wszystkich przekrojach,

na stycznym w kształcie soczewek do 5mm, ciemnobrunatne

rzadko ustawione,

na stycznym wysokie, szerokie pasma,nieregularne, ostro zakończone,

zależnie od kąta padania światła są jaśniejsze lub ciemniejsze

bardzo małe, gęsto położone obok siebie, dobrze widoczne na wyszlifowanym przekroju poprzecznym i promieniowym

Plamki rdzeniowe

 

Osika

Jasnoszare lub żółte

drobne brązowe punkciki lub kreski na wszystkich przekrojach

liczne, brunatnoczerwone

 

 

 

Zapach

i inne cechy

 

Tp czarna

gorzka woń garbników

 

 

twardziel powstaje w wiku 100 lat

falisty obwód spowodowany wolniejszym wzrostem pnia na grubość w miejscach większego skupienia promieni

 

 

 

 
Copyright ©2017 by użytkowanie lasu
Kreator Stron www