użytkowanie lasu / Pszczelarstwo 

Pszczelarstwo

 

Na ziemiach słowiańskich i nadbałtyckich najstarszą formą pszczelarstwa było bartnictwo, czyli leśna hodowla i użytkowanie pszczół. Szczyt rozwoju osiągnęło w XV, XVI, XVII w.

W najbardziej typowej postaci polegało ono na działaniu barci, tzn. drążeniu dziupli i przysposobieniu jej do hodowli pszczół – początkowo w żywych drzewach, później raczej w kłodach umieszczonych poziomo lub pionowo – w których osiedlano pszczoły, zabezpieczano ich od rabunku ze strony niedźwiedzi za pomocą samobitni lub innych urządzeń, wiosennym podmiataniu – czyszczeniu, jesiennym łaźbieniu, tzn. podbieraniu miodu, oraz ogacaniu barci słomą na ziemię.

W okresie rozkwitu bartnictwo stanowiło ważną gałąź gospodarki, dostarczało bowiem bardzo cennych produktów: miodu – jedynego znanego wówczas środka do słodzenia,

wosku – materiału na świece. Miód i wosk należały w tych czasach do najważniejszych towarów eksportowych. Bartnicy byli wtedy w pewnej mierze uprzywilejowaną grupą ludu. Opłacali wprawdzie właścicielom lasu daninę w miodzie, byli objęci specjalnym prawem bartnym, czyli obecnym. Każdy z nich znaczył swoje barcie właściwym klejeniem, czyli ciosnem.

Postępująca eksploatacja lasów i zmniejszanie się lesistości kraju coraz bardziej ograniczały zakres bartnictwa. Równolegle z rolnictwem rozwijało się pasiecznictwo przyzagrodowe.

Wskazywano na szkodliwość bartnictwa dla d-st., bo barcie dziurawiły najstarsze i najgrubsze sosny, Lp, Wz, Św, Db, zmniejszając ich przydatność na budulec. Z tych wszystkich przyczyn, bartnictwo chyliło się ku upadkowi, a w XIX w. ostatecznie zanikło.

Uznanym drzewem miododajnym jest lipa drobnolistna. Oprócz lipy za najcenniejsze leśne rośliny nektarodajne uważa się: robinia, wierzba, klon, jarząb, jabłoń płonka, grusza, trześnia, kruszyna, malina, jeżyna, głogi, terninę, dzikie bzy, wrzos, borówki, macierzankę, z borówki najwydajniejsza jest czernica. Większość drzew leśnych takich jak: So, Św, Jd, Md, Db, GB, Brz, Os, Ol, Js, Jał, Leszcz, należą one do roślin wiatropylnych, nie produkujących nektaru, ale pszczoły pobierają także pyłek oraz spadź. Właśnie rośliny wiatropylne produkują ogromne ilości pyłku. Dla pszczół pyłek jest niezbędny do wytwarzania tzw. mleczka, karmienia czerwiu i budowy zapasowej tkanki białkowo-tłuszczowej, która im ułatwia przetrwanie zimy. Rodzina pszczela zużywa około 30 kg pyłku rocznie.

Pszczoła – robotnica przegryza żuwaczkami pylniki, powoduje wysypywanie się pyłku (ułatwia więc rozmnażanie nawet roślin wiatropylnych). Zgarnia pyłek, który zatrzymał się na jej ciele, zwilża go nektarem i śliną, formuje z niego obnóża w koszyczkach trzeciej pary nóg, mocno przy tym ubijając, i zanosi do ula. Tam pszczoły nielotne rozkruszają pyłek, mieszają go z miodem i śliną, umieszczają w komórkach plastra i pokrywają cienką warstewką miodu.

Pyłek podlega fermentacji mlekowej, a wytworzona kiszonka, zawierająca około 3 % kwasu mlekowego, czyli pierzga, zachowuje swoje walory przez długi czas.

Do roślin dających najcenniejszy pyłek należą wierzby i wrzos, a także wiązy, topole, buk, jawor, leszczyna, brzoza, olsza, sosna, jodła, świerk.

SPADŹ jest wydzieliną mszyc i czerwców. Żywią się one sokiem roślinnym, który zawiera – jak na ich potrzeby – za dużo cukrów w stosunku do białek. Po przejściu przez przewód pokarmowy mszyc lub czerwców sok, przetworzony, spada na listowie i gałęzie, a nawet na ziemię w postaci spadzi. Pszczoły ją zbierają, zanoszą do ula, i przerabiają na miód.

Najobfitszym i najlepszym źródłem spadzi jest jodła, w drugiej kolejności świerk, klon, dąb, wiąz, modrzew, leszczyna itd. Obfita spadź występuje co 4 – 6 lat. Z niektórych owoców, takich jak maliny, pszczoły mogą pobierać bezpośrednio sok, bez uprzedniego przekształcenia go na spadź.

 

 

KIT

Pszczoły zbierają lepkie substancje żywiczne lub gumy z rozwijających się pączków, zwłaszcza topoli, wierzb, olszy i sosen. Używają kitu do wyprawiania ścian ula, uszczelniania szpar, utwardzania plastrów.

Kit pszczeli, propolis stosowany jest przy leczeniu zakażonych ran.

 

WOSK jest wydzieliną gruczołów odwłokowych pszczoły. W jego skład wchodzą kwasy tłuszczowe, hydroksykwasy, alkohole, estry i węglowodory. Pszczoły używają go do budowy plastrów i mateczników, jak również zasklepiania komórek z miodem i czerwiem.

Człowiekowi służy do wyrobu świec, past itd. Jest to jedyny produkt pszczeli, którego zakres zastosowań nie uległ w ostatnich 10-leciach wydatnemu rozszerzeniu.

 

MLECZKO PSZCZELE wydzielina gruczołów gardzielowych pszczół, ma bardzo dużą wartość odżywczą. Karmione nim są larwy robotnic i trutni przez pierwsze kilka dni życia, a matka – przez cały czas stadium larwalnego, jak również w okresie czerwienia.

 

JAD, stanowiący wraz z żądłem broń pszczoły, stosowany jest z dobrymi efektami w różnych chorobach, a zwłaszcza w gośćcu stawowym postępującym.

 

MIÓD jest wydzieliną pszczół. Po przyniesieniu do ula robotnica nektar lub spadź przekazuje pszczole nielotnej, w której wolu materiał podlega obróbce biochemicznej i wzbogaceniu w enzymy. W trakcie tego procesu jest on wielokrotnie przenoszony z wola na języczek i z powrotem, po czym zostaje odwodniony, zmagazynowany w komórkach plastra do dojrzewania.

Dłuższe odżywianie się wyłącznie miodem spadziowym, bez uzupełnienia pokarmu pyłkiem czy pierzgą, powoduje zapadanie pszczół na chorobę, zwaną cierniówką spadziową i może doprowadzić do zagłady roju.

 

SKŁAD CHEMICZNY MIODU

 

SUBSTANCJA

MIÓD NEKTAROWY

MIÓD SPADZIOWY

zawartość w %

GLUKOZA

34

27

FRUKTOZA

41

38

SACHAROZA

2

8

DEKSTRYNY

2,5

5,5

ZWIĄZKI AZOTOWE

1

3

SKŁADNIKI MINERALNE

0,5

1,5

WODA

prawie 19

prawie 17

 

 

 

 

 

 
Copyright ©2017 by użytkowanie lasu
Kreator Stron www