użytkowanie lasu / Pierscieniowonaczyniowe 

Zasady rozpoznawania drewna Db, Js, Wz, Rb

 

Dąb szypułkowy     Quercus robur

Gatunek twardzielowy z twardzielą intensywnie zabarwioną na kolor jasno do ciemnobrunatnego z lekkim odcieniem zielonkawym.

Biel wąski, żółtawobiały.

W twardzieli może wystąpić pasmo wewnętrznego bielu.

Drewno dość ciężkie i twarde, o zapachu cierpkokwaśnym.

Rdzeń w kształcie pięcioramiennej gwiazdy.

Słoje wyraźnie widoczne.

Naczynia drewna wczesnego tworzą zamknięty pierścień o promienistych rozgałęzieniach w kierunku drewna poźnego.

Promienie rdzeniowe w dość znacznych odstępach, jaśniejsze od tła, doskonale widoczne na wszystkich przekrojach: na poprzecznym w postaci dość szerokich linii, na promieniowym – błyszczących pasm (lusterek), na stycznym – szerokich ciemnych pasemek, dochodzących do 7 cm wysokości.

 

Robinia akacjowa (grochodrzew)       Robinia pseudoacacia

Gatunek twardzielowy z twardzielą żółtozieloną z odcieniem brunatnym, w miarę przelegiwania silnie ciemnieje.

Biel bardzo wąski (3-5 słoi), żółtawobiały.

Słoje wyraźne.

Naczynia drewna wczesnego ułożone w dość szeroki pierścień, równomiernie zmniejszają się w kierunku drewna późnego.

Naczynia drewna późnego otoczone tkanką miękiszową, widoczne na przekroju poprzecznym jako dość duże kropki lub zygzakowate linie, na promieniowym – jako pionowe jasne linie, na stycznym – jako pofalowane linie.

Promienie rdzeniowe liczne, na przekroju poprzecznym ledwo widoczne, na promieniowym widoczne w postaci jaśniejszych od drewna, krótkich, błyszczących pasemek.

 

Jesion wyniosły       Fraxinus excelsior

Gatunek twardzielowy z twardzielą jasnobrązową (u osobników wyrosłych na otwartej przestrzeni) do brunatnej (u osobników ze zwarcia).

Biel szeroki, barwa bielu i twardzieli nie zabarwionej biała z odcieniem żółtawym lub różowawym. Słoje wyraźne.

Naczynia drewna wczesnego ułożone w dość szeroki pierścień, ich światło widoczne gołym okiem na wszystkich przekrojach. Naczynia drewna późnego ułożone pojedyńczo lub grupami, widoczne na przekroju poprzecznym jako punkciki.

Promienie rdzeniowe na wypolerowanym przekroju poprzecznym widoczne pod lupą, na promieniowym – widoczne gołym okiem jako ciemniejsze od tła, błyszczące, małe plamki i pasemka.

 

Wiąz szypułkowy (limak)   Ulmus laevis  

Gatunek twardzielowy z twardzielą jasno – lub szarobrunatną, wewnątrz często występują

czerwonawe lub zielonkawożółte smugi.

Biel szeroki, barwa bielu i twardzieli nie zabarwionej żółtawoszara, stosunkowo mało różniąca się od barwy twardzieli zabarwionej.

Słoje wyraźnie widoczne.

Naczynia drewna wczesnego ułożone w dość szeroki pierścień o falistym przebiegu.

Miękisz drzewny otaczający naczynia w drewnie późnym na przekroju stycznym widoczny w postaci ciemniejszych, matowych, zygzakowatych linii.

Promienie na przekroju poprzecznym słabo widoczne pod lupą, wąskie, barwy zbliżonej do tła, a na promieniowym – widoczne w postaci połyskujących pasemek lun plam ciemniejszych od tła.

 

 

 

DĄB

Drewno Db należy zaliczyć do najcenniejszych naszych liściastych gatunków.

Jest ono dość ciężkie, łatwo łupliwe,  kurczliwość średnia. Biel łatwo nasycalny, twardziel w ogóle nie nasycalna. Jest trudno zapalne. Łatwe w obróbce, nadaje się do wyrobów snycerskich.

Poleruje się trudno, barwi i klei się dobrze. Wykazuje właściwości ostrzegawcze.

Drewno trudne w suszeniu. Wskutek dużej zawartości garbników pod działaniem związków żelaza i klejów o odczynie zasadowym powstają atramentowe plamy.

Dość duża gęstość i twardość zwiększają się wraz z szerokością słoja rocznego.

Twardziel Db szypułkowego jest nieprzepuszczalna dla cieczy i gazów i z tego powodu jest cennym surowcem do produkcji beczek na płyny, szczególnie gazowane.

Trwałość bielu drewna Db jest bardzo mała (w niekorzystnych warunkach często już po roku ulega rozkładowi). Twardziel jest bardzo trwała, zarówno w stanie suchym jak i wilgotnym.

Z powodu licznych i szerokich promieni drzewnych drewno Db jest bardzo dobrze łupliwe, (właściwość ta odgrywa szczególną rolę, ze względu na przydatność drewna do wyrobu klepek).

Zawartość garbników nadaje dębinie znaczną trwałość i dlatego wraz z dużą wytrzymałością sprzyja używaniu go do celów budowlanych, szczególnie do budowli wodnych.

Dębina jest drewnem twardym i ciężkim, a jednak do obrabiania łatwym.

Jeżeli uwzględnimy oprócz tego wysoką wartość opałową drewna dębowego, to dojdziemy do przekonania, że dębina zupełnie słusznie najbardziej się ceni ze wszystkich naszych gatunków liściastych.

Charakterystyczna jest woń drewna dębowego, ostro kwaśna, stosunkowo trwała i bardzo intensywna. Woń ze składów drewna dębowego, zwłaszcza świeżo wyrobionego i przetartego w tartaku, rozchodzi się w promieniu kilkudziesięciu metrów.

 

JESION

Jest na pierwszym miejscu wśród gatunków pozyskiwanych w małej ilości. Drewno twarde, dość ciężkie, trudno łupliwe, giętkie (zwłaszcza biel). Trudno zapalne. Łatwe w obróbce.    

Drewno wąskosłoiste (miękkie) zawiera mniej drewna późnego – nadaje się do produkcji wyrobów stolarskich.

Drewno szerokosłoiste (twarde) ma zastosowanie konstrukcyjne.

Jesion rosnący w lesie jest zazwyczaj wąskosłoisty.

Jesion rosnący w parkach, ogrodach, na polach jest szerokosłoisty.

Jesion rosnący w lesie charakteryzuje się również ciemniejszą barwą, dzięki małej twardości i rysunkowi preferowany jest przy przerobie na okleiny.

Jesion rosnący w ogrodach, na polach ma drewno jasne, elastyczne.

Obydwa jesiony różnią się zawartością celulozy w drewnie. Jesion z lasu, brunatny, zawiera znacznie mniej celulozy niż jesion z pola, jasny. Uważa się że wraz ze wzrostem zawartości celulozy rośnie elastyczność drewna.

Drewno Js źle się barwi i źle nasyca, dobrze daje się polerować.

Jest odporne na działanie kwasów. Trwałość naturalna jest dość mała.

Drewno Js nie nadaje się do celów budowlanych z powodu małej trwałości.

 

LAS

PARK, POLANA

Drewno wąskosłoiste

Drewno szerokosłoiste

Drewno miękkie

Drewno twarde

Kolor drewna ciemniejszy

Kolor drewna jaśniejszy

W drewnie mniej celulozy

W drewnie więcej celulozy

Zastosowanie wyroby stolarskie

Zastosowanie konstrukcyjne

 

WIĄZ

Drewno Wz jest dość mało znane i stosowane w przerobie. Główną przyczyną jest mały udział wiązów w składzie drzewostanów. Rzadko tworzą one zwarte drzewostany, częściej występują

pojedyńczo lub grupowo. Obecnie udział wiązów w naszych lasach gwałtownie spada skutkiem niszczącego rozwoju chorób.

W Polsce znane są 3 gatunki wiązów: polny (pospolity), górski (szorstki, brzost), szypułkowy (omszony, limak).

Drewno Wz jest twarde, dość ciężkie i twarde, bardzo trudno łupliwe, sprężyste, trudno zapalne.

Suszy się dość trudno, skłonne jest do pęknięć i paczenia się.

Obróbka skrawaniem jest łatwa lecz wymaga ostrych narzędzi.

Gnie się bardzo dobrze (po uprzednim parzeniu). Źle się poleruje, dobrze się barwi, dość dobrze się nasyca.

Biel nietrwały; łatwo ulega rozkładowi przez grzyby i zniszczeniu przez kwasy.

Twardziel bardzo trwała.

 

Budowa drewna: faliste linie tkanki drzewnej (parenchymy), rozmieszczone w kilku szeregach w drewnie późnym. Te faliste linie pozwalają odróżnić od siebie 3 rodzaje wiązów:

WIĄZ POLNY linie te ma cienkie, nieregularne przerywane.

WIĄZ GÓRSKI linie grubsze, nieprzerywane i bardziej regularne.

WIĄZ SZYPUŁKOWY linie bardzo grube, nieprzerywane i prawie zupełnie regularne.

 

ROBINIA (GROCHODRZEW)

Drewno ciężkie, bardzo twarde i trwałe, trudno łupliwe, trudno zapalne.

Kurczliwość mała, suszy się dośc trudno, skłonne do pęknięć desorpcyjnych.

Przy zmianie temperatury i wilgotności wymiary drewna zmieniają się powoli i w niewielkim stopniu. Żle się barwi. Prawie zupełnie nie daje się nasycać.

Pod działaniem temperatury powyżej 60 stopni Celcjusza (przy suszeniu lub parzeniu) przybiera brunatną barwę. Trwałość naturalna drewna twardzieli jest bardzo duża.

Jako drewno opałowe dorównuje drewnu dębowemu.

 

 

 

Pytania sprawdzające:

 

1. Gatunki o twardzieli brunatnej?

- twardziel Db

- Wz

 

2. Gatunki o twardzieli zabarwionej i niezabarwionej?

- Js

- Wz

 

3. Jaki jest rdzeń u Db?

- w kształcie pięcioramiennej gwiazdy

 

4. Gatunek u którego promienie rdzeniowe są doskonale widoczne

- Db

 

5. Promienie słabo widoczne na przekroju poprzecznym

- Rb

- Js

- Wz

 

6. Jakiego koloru będzie twardziel jesionu rosnącego na polanie

- jasnobrązowa

 

7. Jakiego koloru będzie twardziel jesionu rosnącego w lesie

- ciemnobrązowa

 

8. Posiada zapach drewna cierpkokwaśny

- Db

 

9. Duże naczynia drewna wczesnego tworzą zamknięty pierścień o promienistych rozgałęzieniach

- Db

 

10. Duże naczynia drewna wczesnego tworzą zamknięty pierścień zmniejszając się w kierunku drewna późnego

- Js

- Rb

 

11. U jakiego gatunku naczynia w drewnie późnym widoczne jako punkciki

- Js

 

12. U jakiego gatunku występują zygzakowate linie w drewnie późnym

- Wz

 

13. U jakiego gatunku powstają atramentowe plamy pod działaniem związków żelaza

- Db

 

14. Dlaczego twardziel Db jest cennym surowcem do produkcji beczek

- bo jest nieprzepuszczalna dla cieczy i gazów

 

 

15. Czy u Db trwalsza jest twardziel czy biel

- twardziel

 

16. Dlaczego drewno Db jest bardzo łatwo łupliwe

- z powodu licznych i szerokich promieni

 

17. Na co ma wpływ zawartość garbników w drewnie Db

- zwiększa trwałość

 

18. Czy gatunki pierścieniowonaczyniowe mają dużą czy małą wartość opałową

- wysoką

 

19. Gdzie wyrośnie Js o wąskich słojach

- w lesie

 

20. gdzie wyrośnie Js o szerokich słojach

- ogród, park

 

21. Dlaczego drewno Js nie nadaje się na cele budowlane

- z powodu małej trwałości

 

22. Który jesion z lasu czy z parku ma więcej celulozy w drewnie

- z parku

 

 

 

Elementy

DĄB

WIĄZ

JESION

ROBINIA

BIEL

wąski, prawie biały

szeroki, żółtawoszary

biały z odcieniem różowym lub żółtym

wąski (do 5 słoi),

żółtawobiały

TWARDZIEL

brunatna

zabarwiona szarobrunatna,

twardziel niezabarwiona żółtawoszara

zabarwiona jasnobrązowa lub brunatna,

niezabarwiona jest taka jak biel

żółtawozielona

SŁOJE ROCZNE

wyraźne

wyraźnie

wyraźne

wyraźne

PROMIENIE RDZENIOWE

jaśniejsze od tła,

na przekroju: poprzecznym – szerokie linie,

promieniowym – błyszczące pasma(lusterka),

stycznym – szerokie ciemne pasma do 7 cm wysokości

poprzeczny-słabo widoczne pod lupą,wąskie, barwy zbliżonej do tła.

promieniowy-

w postaci połyskujących pasemek lub plam ciemniejszych od tła

poprzeczny – widoczne pod lupą,

promieniowy – widoczne gołym okiem jako ciemniejsze od tła, błyszczące, małe pasemka

liczne,

poprzeczny – ledwo widoczne,

promieniowy – pasemka krótkie, błyszczące jaśniejsze od drewna

RDZEŃ

pięcioramienna gwiazda, brunatny

brunatny

czworokątny, biały

 

NACZYNIA W DREWNIE WCZESNYM

naczynia duże do 1mm, zmniejszają się w kier. dr. późnego, tworzą promieniste rozgałęzienia

duże, w szerokim pieścieniu o falistym przebiegu

duże, tworzą pierścień, zmniejszają się ku dr. późnemu

duże, tworzą pierścień, zmniejszają się ku dr. późnemu

NACZYNIA W DREWNIE PÓŹNYM

tworzą skupienia biegnące równolegle do promieni rdzeniowych (podobne do języczków ognia)

faliste linie tkanki drzewnej (parenchymy), w kilku szeregach w drewnie późnym.

 

Wiąz polny – linie cienkie, nieregularne, przerywane

Wiąz górski – linie grubsze, bardziej regularne, nieprzerywane

Wiąz szypułkowy – linie bardzo grube, zupełnie regularne, nieprzerywane

ułożone pojedyńczo lub grupami,

na poprzecznym przekroju widoczne jako punkciki

naczynia drewna późnego – na poprzecznym przekroju duże kropki lub zygzakowate linie

 
Copyright ©2017 by użytkowanie lasu
Kreator Stron www