użytkowanie lasu / Lasy stref klimatycznych 

Lasy stref klimatycznych

 

Największe znaczenie gospodarcze ma drewno iglaste, ponieważ:

- gatunki iglaste wytwarzają strzały długie i, gonne, dające mało odpadów przy obróbce

- mają budowę drewna bardziej jednorodną i o mniejszej liczbie wad niż gatunki liściaste

- drewno jest stosunkowo miękkie i łatwe w obróbce

Gatunki iglaste rosną głównie w lasach północnej strefy umiarkowanej. Najpospolitsza wśród nich jest sosna, której naturalnym rozsiedleniem jest półkula północna; praktycznie zasięg jej nie dochodzi do zwrotnika Raka. Sosny występujące na południe od niego są drzewami obcego pochodzenia. Północna strefa umiarkowana ma największe znaczenie w produkcji drewna okrągłego, głównie iglastego. Wyróżnić tu można północny pas borów borealnych, zwanych najczęściej tajgą.

Tundra występuje w najbardziej surowym klimacie. Są to rozległe, płaskie tereny bagniste. Roślinność jest bardzo uboga, dominują tam: turzyce, mchy, wrzosy i różne porosty. Jej błotnisty charakter wynika faktu istnienia wiecznej zmarzliny, zamarzniętej warstwy gleby, która nie przepuszcza wody. Zatrzymana na powierzchni i w górnej warstwie gleby woda dostarcza wilgoci dla roślin tworząc liczne moczary i trzęsawiska. Tundra arktyczna występuje w Azji na pograniczu Syberii, a Koła podbiegunowego północnego. Jest to teren bardzo chłodny.

Tajga - Borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej (Kanada), Europy oraz Azji w obrębie klimatu umiarkowanego chłodnego na półkuli północnej. Tajgę w większości porastają lasy szpilkowe oraz w niewielkim stopniu lasy liściaste. Na północy tajga sąsiaduje przez obszar zwany lasotundrą z tundrą a na południu z lasami liściastymi albo z ze strefą stepową. Tajga Eurazji rozciąga się 9 000 km z zachodu na wschód od półwyspu Skandynawskiego do Oceanu Spokojnego. Występuje tam krótkie ciepłe lato i długa, mroźna, śnieżna zima. W większej części strefy lasów iglastych występuje wieczna zmarzlina. Grunt jest bardzo głęboko zamarznięty i tylko latem rozmraża się na głębokość 1 m. Wieczna zmarzlina uniemożliwia odpływanie wód opadowych, co sprzyja tworzeniu się rozległych obszarów bagiennych. Mieszkańcami tajgi są myśliwi zwani traperami

A) LASY STREFY UMIARKOWANEJ

Wyróżnia się tu północną strefę lasów iglastych, wiecznie zielonych, o klimacie z ostrą zimą i umiarkowanie ciepłym latem, z dość równomiernym rocznym rozkładem opadów, oraz pasmo południowe lasów mieszanych i liściastych, zielonych latem, o klimacie z ciepłym latem i dość chłodną zimą, z równomiernym rozkładem opadów. Najbardziej północne pasmo rzadkich lasów iglastych nazywane jest tundrolasem.

W tej strefie dokonuje się największa penetracja lasów, największe pozyskanie drewna, największy jego przerób i obrót międzynarodowy.

Lasy tej strefy obejmują 1 815 419 tyś. ha, co stanowi 47,9 % ogólnej powierzchni lasów na Ziemi. O wielkości bazy tej strefy decydują dwa potężne kompleksy leśne: eurosyberyjskie lasy Rosji, stanowiące około 21 % lasów całego świata, oraz północnoamerykański, obejmujący około 19 % lasów świata. Oba kompleksy obejmują łącznie 40 % lasów świata.

Potężny region Rosji jest wyraźnym obrazem sukcesji z północy na południe. Poniżej arktycznego pasa tundry ciągnie się w kierunku równoleżnikowym pas borów świerkowych, sosnowych, modrzewiowych, zwany tajgą. Dalej na południe rozpoczyna się pas lasów liściastych, mieszanych i litych, składających się z brzozy, dębu, klonu, olszy i lipy. Region ten obejmuje 50 % powierzchni Rosji, jej półn.-zach. część oraz Syberię. Północna część tej strefy stanowi największy na świecie zasób drewna iglastego i jest centrum wysoko rozwiniętego przemysłu drzewnego.

Region leśny północnoamerykański ma również dość wyraźną sukcesję naturalną, ale gatunkowo jest bardziej zróżnicowany. Lasy borealne (tajga) obejmują ponad 80 % lasów Kanady. Pasmo dochodzi do granicy ze Stanami Zjednoczonymi. Główne gatunki lasów borealnych Kanady to biały i czarny świerk, jodła balsamiczna, topole, brzoza i sosna banksa.

Drugi południowy pas lasów tego regionu to lasy północnej strefy USA. Ciągną się one od wschodniego wybrzeża do Krainy Wielkich Równin i obejmują wielkie połacie różnogatunkowych lasów iglastych i dębu hickory. Drugi obszar tego pasma, rozczłonkowany na liczne kompleksy, leży na zachodzie, w części nad samym wybrzeżem Oceanu Spokojnego. Tu właśnie rosną słynne, choć niezbyt liczne lasy sekwojowe.

Udział pozostałej części Azji (bez Rosji) w lasach tej strefy jest niewielki.

Lasy borealne Kanady nie są użytkowane ze względu na całkowite bezludzie. Natomiast lasy pasa południowego są eksploatowane na podstawie licencji przez wielkie koncerny przemysłowe.

B) TROPIKALNE I SUBTROPIKALNE LASY WYSOKOPIENNE

Strefa tropikalna i subtropikalna określa region w którym średnia miesięczna temperatura nie spada poniżej 0º C. Strefa tropikalna pokrywa się ze strefą równikową i zwrotnikową.

Występują głównie w Amazonii, Azji Południowo-Wschodniej i niektórych regionach Afryki Zachodniej i Równikowej.

Lasy pokryte zwartą dżunglą nie są zamieszkiwane przez liczne plemiona utrzymujące się z myślistwa, rybactwa, pasterstwa i rolnictwa. Lasy te są poważnie zagrożone, co jest związane głównie z dwoma czynnikami: prymitywnym rolnictwem i intensywną eksploatacją lasu.

Brak tu własnych wykwalifikowanych leśników i drzewiarzy oraz praktycznie całkowity brak zorganizowanego leśnictwa i służby leśnej.

W Australii na ponad 100 mln ha lasów jest zatrudnionych zaledwie 1650 leśników ze średnim i wyższym wykształceniem.  

Powierzchnia i zasobność lasów tropikalnych i subtropikalnych nie jest dokładnie znana.

Faktycznie liczącymi się producentami, pozyskującymi rocznie powyżej 25 mln m3 drewna, jest tylko 14 państw;

  • w Afryce – Etiopia, Kenia, Nigeria, Tanzania, Zair
  • w Ameryce – Meksyk, Brazylia
  • w Azji – Indie, Indonezja, Malezja, Pakistan, Filipiny, Tajlandia, Wietnam

Regułą jest, że wszystkie firmy tnące dżungle nie prowadzą pozyskania, lecz typową eksploatację: pobierając użytek bez jakichkolwiek starań o odnowienie zasobów.

Czasem najwyżej stosuje się jakiś zabieg pozorujący odnowienie, którego wynikiem jest pojawienie się nikłych nalotów ginących w późniejszych latach z powodu braku pielęgnacji. W koncesjach wprawdzie zwykle nakłada się na firmę eksploatacyjną obowiązek odnowienia powierzchni oraz prowadzenia cięć i pielęgnacji zgodnie z zasadami zagospodarowania lasu, zobowiązania te są jednak teoretycznym upiększeniem bezwzględnej eksploatacji lasu. Nawet wprowadzone zwyczajowo ograniczenia minimalnej pierśnicy wycinanych drzew oraz stopień maksymalnego wyrębu drzew jednego gatunku mają na celu ochronę lasu przed dewastacją bardzo często nie są przestrzegane.

C) LASY STREFY PÓŁSUCHEJ

Strefa półsucha odznacza się opadami umożliwiającymi wegetację drzew i krzewów.

Opady w tej strefie kształtują się na poziomie 200-500 mm rocznie.

Zespoły roślinne charakterystyczne dla strefy półsuchej formują się wówczas, gdy różnica między ilością wody dochodzącej do ekosystemów (opady, wody gruntowe) i ilością wody z nich odchodzącej kształtuje się niekorzystnie dla ekosystemów. W regionach wulkanicznych o glebach silnie przepuszczalnych powstają typowe dla strefy półsuchej zespoły krzewiaste, mimo wystarczająco wysokich opadów znacznie przekraczających graniczny poziom

500 mm.

W strefie o bardzo niskich opadach mogą – z drugiej strony – kształtować się lasy wysokopienne dobrej jakości. Przykładem tego mogą być lasy galeriowe rosnące wzdłuż rzek w strefie tropikalnej.

Typowe lasy strefy półsuchej mogą również powstawać skutkiem destrukcyjnej działalności człowieka. Stale rozszerzająca się Sahara jest tego dowodem. Przyczyną zmian jest nierozważnie prowadzone rolnictwo i pasterstwo.  Lasy strefy półsuchej powstały również skutkiem działalności człowieka wzdłuż Pacyfiku w Ameryce. Wstrzymanie wypasów i wypalania terenu, a tym bardziej zalesienie go, w krótkim czasie stymuluje powstanie lasu wysokopiennego.

Zespoły lasów strefy półsuchej są również charakterystyczne dla wybrzeża Morza Śródziemnego w Europie. Powstały one skutkiem wyrębów lasów piniowych i cyprysowych oraz wypasu owiec na tym terenie.

Dowodem na to, że niszczycielska działalność człowieka może być przyczyną powstania zespołów typowych dla strefy półsuchej, mogą być udane, niestety nieliczne, zalesienia w krajach arabskich i Iraku, powstałe nawet na lotnych piaskach. Zalesienia te były jednak kosztowne i kłopotliwe, gdyż wymagały nawadniania do czasu dojścia drzew do zwarcia.

Cechą charakterystyczną lasów strefy półsuchej jest silnie rozluźnione zwarcie i bardzo niskie zadrzewienie. Obok nielicznych drzew o pniach dość niskiej jakości, o wysokości nie przekraczającej zwykle 15 m, występują liczne krzewy, zwykle kolczaste. W okresie najsuchszym, w lecie, drzewa i krzewy często tracą liście.

Występujące tu drzewa i krzewy mają tylko lokalną wartość użytkową. Drewno jest używane przeważnie na opał; odcinki pni lepszej jakości mogą też być wykorzystywane w budownictwie lokalnym czy do wyrobu sprzętów domowych.

 

 

 

 
Copyright ©2017 by użytkowanie lasu
Kreator Stron www