użytkowanie lasu / Grzyby 

Przegląd najważniejszych gatunków grzybów

 

BOROWIK – Boletus

Posiada kilkanaście odmian, w zależności od środowiska, gat. drzew z którymi współżyje.

Borowik szlachetny współżyje głównie ze Św, rzadziej z innymi gatunkami.

Borowik usiatkowany tworzy mikoryzę z Db, Bk i innymi liściastymi.

Borowik sosnowy rośnie pod So (rzadziej Św).

W praktyce zbieracze i firmy skupujące grzyby uważają te trzy gat. za borowika szlachetnego, nadając mu też inne nazwy: prawdziwek, grzyb prawy, grzyb sprawiedliwy.

Występują w borach i lasach różnych typów, w uprawach i młodnikach, w d-st. dojrzałych na stanowiskach naświetlonych. Unikają terenów zabagnionych i podmokłych.

Odznacza się wybitnymi wartościami smakowymi i aromatem.

Powszechnie uważany za najcenniejszy z naszych grzybów.

Inne gat. należące do tego rodzaju nie mają takiego znaczenia, chociaż niektóre z nich nie ustępują pod względem smaku borowikowi szlachetnemu.

 

PIEPRZNIK JADALNY (kurka) – Cantharellus cibarius

Współżyje z So. Pospolity w całym kraju, a najbogatsze grzybowiska są w części północnej i północno-zachodniej.

Dzięki zwartej strukturze owocnika i dużej zawartości substancji nierozpuszczalnych w wodzie, kurka odznacza się wyjątkową trwałością, trudno ulega rozkładowi, długo zachowuje świeżość, dobrze znosi nawet daleki transport. Jest grzybem ciężkostrawnym.

 

CZUBAJKA KANIA (sowa, kania, parasolowiec) – Macrolepiota procera

Występuje pospolicie, ale nie gromadnie, w borach i lasach, w prześwietlonych d-st., na obrzeżach, haliznach, uprawach. Ma znaczne wartości smakowe, zwłaszcza przyrządzone jak kotlety. Jest bardzo łamliwa, z tego powodu trudna do transportu.

 

GĄSKA – Tricholoma

Najważniejszym gat. jest gąska zielonka, zwana także żółta lub krośnianką.

Rośnie w całym kraju, na glebach piaszczystych. Jest to grzyb charakterystyczny dla boru suchego. Współżyje z So.

Trzon, a często nawet niemal cały owocnik jest zanurzony w ziemi. Zebrane owocniki są więc silnie zapiaszczone. Są łamliwe.

 

GOŁĄBEK – Russula

Tylko do przetwórstwa dopuszczony jest gołąbek cukrówka zwany też surojadką czerwoną lub surojadką cukrówką. Ma orzechowy przyjemny smak. Występuje w całym kraju, ale w rozproszeniu, najczęściej w lasach bukowych, innych liściastych i mieszanych. Grzyb łamliwy, łatwo ulega zaczerwienieniu.

Łatwo go pomylić z gołąbkiem wymiotnym.

Podobną do cukrówki wartość i znaczenie ma gołąbek zielonawy, czyli surojadka zielonawa. Istnieje niebezpieczeństwo pomylenia tego grzyba z bardzo silnie trującym muchomorem sromotnikowym, którego łatwo odróżnić po zwisającym pierścieniu osadzonym w górnej części trzonu i bulwiastym zgrubieniu z pochwą w dolnej partii trzonu.

Wyjątkowo, jadalne gołąbki można odróżnić po łagodnym smaku od trujących, które mają smak piekący.

 

 

 

KOŹLARZ – Leccinum

Do tego rodzaju należy kilka gat., wszystkie jadalne.

Koźlarz babka (kozak) współżyje z Brz i występuje w jej pobliżu. Jest grzybem bardzo pospolitym. Jest nietrwały, łatwo ulega zgnieceniu, bardzo trudny do transportu.

Koźlarz grabowy (pseudokozak) współżyje z Gb. Koźlarz czerwony współżyje z osiką.

Koźlarz dębowy współżyje z Db. Koźlarz pomarańczowo-żółty współżyje z Brz.

 

MAŚLAK – Suillus

W Polsce występuje 10 gat. z tego rodzaju, wszystkie jadalne. Najważniejszy z nich, pod względem użyteczności to maślak zwyczajny, który współżyje z So i odgrywa ważną rolę w rozwoju młodników. Kapelusz jest lepki i oślizgły. Jest nietrwały, trudny w transporcie i obróbce przemysłowej.

 

MLECZAJ – Lactarius

Mleczaj rydz współżyje ze Św i So i pod nimi występuje. Z miejsc zgniecionych, złamanych lub przeciętych na grzybie, wypływa pomarańczowe mleczko, co odróżnia rydza od lekko trującego mleczaja wełnianki, który w razie uszkodzenia wydziela białe mleko.

Rydz odznacza się wybornym smakiem. Jest bardzo nietrwały.

 

OPIEŃKA MIODOWA – Armillaria mellea

Jest groźnym pasożytem Św, So, Brz, Gb i innych. Po obumarciu drzewa, staje się saprofitem i żyje nadal, a pniaki drzew są źródłem infekcji. Owocniki wyrastają ze sznurów grzybni, zwanych ryzomorfami, zawsze występują gromadnie.

Odznacza się dużą wartością smakową. Do użytku nadaje się tylko kapelusz młodych owocników po odrzuceniu trzonów.

 

PIECZARKA – Agaricus

Pieczarka polna występuje na łąkach, pastwiskach, w parkach, zazwyczaj gromadnie.

Zwłaszcza młode owocniki można pomylić z trującą pieczarką żółtawą, niektórymi muchomorami lub wieruszką ciemną.

Pieczarka lśniąca (leśna) występuje w borach świerkowych. Ma kapelusz szary z ciemnobrązowymi łuseczkami.

Pieczarka dwuzarodnikowa występuje w ogrodach, na kompostach.

 

PODGRZYBEK – Xerocomus

Podgrzybek brunatny wyglądem zbliżony do borowika szlachetnego. Występuje w borach i lasach, w starszych d-st. Grzyb smaczny.

Podgrzybek zajączek używany na potrawy i to jako domieszka do innych gat., do przerobu mało przydatny.

 

SMARDZ – Morchella

Kapelusz z jamkami przypominającymi plaster miodu.

Smardz jadalny występuje w lasach liściastych, w miejscach lepiej naświetlonych, w parkach, na siedliskach żyznych.

Smardz stożkowy ma owocniki znacznie mniejsze, główkę szpiczastą, trzon krótszy.

Niezupełnie wyjaśniono, czy smardze zawierają niewielkie ilości kwasu helwellowego, w każdym razie obgotowanie tych grzybów i odlanie wody całkowicie zabezpiecza od zatrucia.

Owocniki obu gat. są łamliwe, trudne do transportu.

W Polsce występują rzadko i dlatego są pod ochroną ścisłą.

 

Grzyby jako owoce runa leśnego

Grzyby odżywiają się przez adsorpcję, wydzielają enzymy trawienne na zewnątrz, dzięki czemu rozkładają skomplikowane substancje, mogą więc pobierać stosunkowo proste i łatwo rozpuszczalne związki, przenikające przez chitynowe ściany. Grzyby wyższe mogą być roztoczami (saprofitami), pasożytami bądź symbiontami. Spośród grzybów jadalnych roztoczem jest pieczarka. Opieńka zwyczajna pasożytuje na żywych drzewach, a po ich obumarciu staje się saprofitem. Przeważająca liczba grzybów jadalnych współżyje z roślinami wyższymi i z ich korzeniami tworzy mikoryzy. Istnieje trzy rodzaje mikoryzy: zewnętrzna, wewnętrzna i pośrednia. Mikoryza zewnętrzna (ektotroficzna), jest charakterystyczna dla naszych drzew leśnych. Grzyb tworzy opilśń na powierzchni korzeni i przejmuje rolę włośników, przerasta też przez skórkę do miękiszu korowego, ale nie wchodzi do wnętrza komórek; korzonki mikoryzowe przestają rosnąć na długość.

Mikoryza wewnętrzna (endotroficzna), strzępki grzyba znajdują się głównie wewnątrz żywych komórek miękiszu kory pierwotnej, gdzie ulegają trawieniu i nieustannie odrastają; grzybnia nie tworzy wyraźnej opilśni, włośniki wytwarzają się normalnie.

Mikoryza pośrednia (ektoendotroficzna) jest pośrednia między mikoryzą zewnętrzną a wewnętrzną.

Wiele gatunków roślin do normalnego rozwoju potrzebuje symbiozy z określonymi gatunkami grzybów mikoryzowych. Niektóre nasze drzewa rozwijają się dobrze na glebach leśnych, mających odpowiedni dla nich skład gatunkowy grzybów. W przypadku braku odpowiednich grzybów – symbiontów drzewa są opanowywane przez grzyby pasożytnicze np. hubę korzeni. Grzyby jadalne w przeważającej części należą do mikrotycznych i stąd wynika ich wielkie znaczenie dla lasu. Np. rozmaite formy borowika współżyją z So, Db, Brz, Jd itd., maślak zwyczajny współżyje z So w jej młodym wieku i z innymi drzewami iglastymi, maślak strojny wchodzi w stosunki mikrotyczne wyłącznie z Md, który też do prawidłowego rozwoju koniecznie potrzebuje współżycia z tym grzybem.

Ze względu na budowę owocnika grzyby jadalne dzieli się na cztery grupy:

  • grzyby blaszkowe (pieprznik jadalny, mleczaj rydz, gąska, opieńka)
  • grzyby rurkowe (borowik szlachetny i wszystkie z nim blisko spokrewnione rodzaje)
  • grzyby kolczakowate (sarniak dachówkowaty)
  • grzyby workowce (piestrzenica, smardze, trufla)

 

 
Copyright ©2014 by użytkowanie lasu
Kreator Stron www